یوم الطف طف،نام سرزمین کربلاست،
ساعت ٥:٢٢ ‎ق.ظ روز جمعه ٢٧ آذر ،۱۳٩٤   کلمات کلیدی: یوم الطف ،سرزمین کربلا ،محرم ،عاشورا

یوم الطف

طف،نام سرزمین کربلاست،به معناى سرزمین مرتفع و بلند.و«یوم الطف‏»،اشاره به‏حادثه کربلا و شهادت امام حسین‏«ع‏»در آن سرزمین است.روز طف که همان‏عاشوراست،در ادبیات، بویژه در اشعار عرب و مراثى شاعران شیعه بسیار به کار رفته‏است و از حسین‏«ع‏»بعنوان‏«قتیل الطف‏»یاد شده است.


 
عاشورا
ساعت ٢:٥٦ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٧ مهر ،۱۳٩٤   کلمات کلیدی: عاشورا ،محرم

شب عاشورا

امشب شهادتنامه عشاق امضا مى‏شود فردا ز خون عاشقان این دشت،دریا مى‏شود (10)

شب دهم محرم سال 61 هجرى،امام حسین‏«ع‏»و یارانش با نیایش و نماز،به‏آماده‏سازى خود و سلاحها و تحکیم میثاقهاى استوار یارى و فداکارى پرداختند،چرا که‏فرداى آن روز،حماسه عظیم عاشورا و شهادت حیاتبخش آنان رقم مى‏خورد.شب‏عاشورا را امام حسین‏«ع‏»از سپاه کوفه مهلت‏خواست تا به عبادت و تلاوت بپردازد.

همان شب،براى یارانش سخنرانى کرد و آنان مراتب اخلاص و وفاى خویش را درسخنرانیهاى پرشور خود ابراز کردند.در همین شب بود که یاران شهادت طلب،ازخوشحالى سعادت شهادت که فردا نصیبشان مى‏شد با هم مزاح مى‏کردند،مثل حبیب وبریر،و صداى یاران امام به نجوا و زمزمه نیایش،همچون کندوى زنبوران به گوش‏مى‏رسید. (11) شب عاشورا لحظه‏اى چشمان امام را خواب گرفت.رسول خدا را در خواب‏دید که به او خبر شهادتش را مى‏داد.این خواب،اهل بیت را آشفته و گریان ساخت.درچنین شبى،امام در خیمه خویش به آماده سازى سلاح خود مشغول بود و شعر«یا دهراف لک من خلیل...»را مى‏خواند،امام سجاد که در خیمه بود با شنیدن آن چشمش‏اشگبار شد و زینب گریست و امام حسین‏«ع‏»خواهر را دلدارى داد و به صبر سفارش‏کرد.آن شب،شب قدر بزرگمردانى بود که با انتخاب شهادت،عزت ابدى و نام جاودان رابراى خود رقم زدند.


 
نهضت عاشورا-آب
ساعت ٦:٤٦ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٦ مهر ،۱۳٩٤   کلمات کلیدی: عاشورا ،محرم ،آب ،منا

آب( آری یادمان باشد که اینان آب را بر نوه پیامبر(ص)بستند چه رسد بر حاجیان ما در منا.....؟!

در حادثه کربلا،آب و عطش لازم و ملزوم یکدیگرند.کاروان ابا عبد الله،کنار فرات‏فرود آمد، لیکن سپاه ابن سعد،فرات را به محاصره گرفت و آب را به روى امام حسین‏«ع‏»

و اهل بیت و اصحابش بست و میان امام و آب فاصله انداختند تا هم زودتر حسین‏«ع‏»را به‏تسلیم وادارند و هم از خاندان رسالت انتقام بگیرند.به نقل مورخان،از سه روز قبل از عاشورابا محاصره فرات،خیمه گاه امام در مضیقه بى آبى قرار گرفت و کودکان اهل بیت را با دیدن رودفرات،تاب تحمل عطش کمتر مى‏شد.منع آب از زنان و کودکان و افراد عادى(بویژه غیرنظامیان)در همه ادیان و مذاهب،غیر قانونى و عملى غیر انسانى است،بویژه در اسلام.

سپاه اموى با بستن آب به روى یاران و فرزندان حسین‏«ع‏»،این کار خلاف شرع ومغایر با شرافت انسانى و جرم جنگى را مرتکب شدند و کسانى همچون مهاجرین اوس،عمرو بن حجاج و عبد الله بن حصین به این عمل مباهات مى‏کردند و زخم زبان مى‏زدندکه:حسین!از این آب،درندگان و پرندگان مى‏خورند ولى تو حق ندارى از آن بچشى!

مساله‏«آب‏»،در ابعاد و صحنه‏هاى مختلف نهضت عاشورا مطرح است،از قبیل:فرات‏و نهر علقمه،مشک و عباس،کودکان و العطش،على اصغر و تیر حرمله،سقایى وعلمدارى،سنگابخانه، آب خنک و سلام بر حسین،غسل زیارت،لبهاى تشنه،بستن آب‏در کربلا،مراسم طشت گذارى،مهریه فاطمه،برداشتن کام با آب فرات،سیراب کردن‏سپاه حر و...که در باره هر کدام مى‏توانید به عنوان خاص آن در این فرهنگ مراجعه کنید.

تشنگى کودکان و شهادت حسین با لب تشنه از فرازهاى برجسته این حادثه است.وقتى امام سجاد«ع‏»نیز پیکر امام را دفن کرد،با انگشت روى قبر پدر نوشت:«هذا قبرالحسین بن على بن ابى طالب،الذى قتلوه عطشانا».

از آب هم مضایقه کردند کوفیان خوش داشتند حرمت مهمان کربلا بودند دیو و دد همه سیراب و مى‏مکید حاتم ز قحط آب،سلیمان کربلا (1) بسیار گریست تا که بى تاب شد،آب خون ریخت ز دیدگان و خوناب شد،آب از شدت تشنه کامى‏ات،اى سقا آن روز ز شرم روى تو آب شد،آب (2) آب،شرمنده ایثار علمدار تو شد که چرا تشنه از او اینهمه بى‏باک گذشت بود لب تشنه لبهاى تو صد رود فرات رود بى‏تاب،کنار تو عطشناک گذشت بر تو بستند اگر آب،سواران سراب دشت دریا شد و آب از سر افلاک گذشت (3)

آب،رمز طلب و تشنگى و الگوى عطشهاى حیات بخش است و آنان که از آب هم‏استغنا و بى‏نیازى نشان مى‏دهند و تشنگى را طالبند،به آب حیات و سیرابى جان مى‏رسند.

به گفته مولانا:

آب کم جو تشنگى آور به دست تا بجوشد آبت از بالا و پست


 
روز شمار قیام کربلا
ساعت ٥:٤۸ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٦ تیر ،۱۳٩٤   کلمات کلیدی: روزشمار قیام کربلا ،عاشورا ،آمار نهضت کربلا نقش آمار در ارا ،محرم

روز شمار قیام کربلا

در این قسمت،حوادثى را که در ارتباط با نهضت عاشورا در شام،مدینه،کوفه،مکه،کربلا و...به ترتیب زمانى اتفاق افتاده است،مى‏آوریم:

15 رجب 60 هجرى:مرگ معاویه در شام و نشستن یزید به جاى پدر.

28 رجب 60:رسیدن نامه یزید به والى مدینه مبنى بر بیعت گرفتن از حسین‏«ع‏»ودیگران.

29 رجب 60:فرستادن ولید،کسى را سراغ سید الشهدا و دعوت به آمدن براى‏بیعت،دیدار امام حسین‏«ع‏»از قبر پیامبر و خدا حافظى،سپس هجرت از مدینه،همراه بااهل بیت و جمعى از بنى هاشم.

3 شعبان 60:فرستادن ولید،کسى را سراغ سید الشهدا و دعوت به آمدن براى بیعت،دیدار امام حسین‏«ع‏»از قبر پیامبر و خداحافظى،سپس هجرت از مدینه،همراه با اهل بیت‏و جمعى از بنى هاشم.

ورود امام حسین‏«ع‏»به مکه و ملاقاتهاى وى با مردم.

10 رمضان 60:رسیدن نامه‏اى از کوفیان به دست امام،توسط دو نفر از شیعیان کوفه.

15 رمضان 60:رسیدن هزاران نامه دعوت به دست امام،سپس فرستادن مسلم بن‏عقیل به کوفه براى بررسى اوضاع.

5 شوال 60:ورود مسلم بن عقیل به کوفه،استقبال مردم از وى و شروع آنان به بیعت.

11 ذى قعده 60:نامه نوشتن مسلم بن عقیل از کوفه به امام حسین و فراخوانى به‏آمدن به کوفه.

8 ذى حجه 60:خروج مسلم بن عقیل در کوفه با چهار هزار نفر،سپس پراکندگى‏آنان از دور مسلم و تنها ماندن او و مخفى شدن در خانه طوعه.تبدیل کردن امام حسین‏«ع‏»

حج را به عمره در مکه،ایراد خطبه براى مردم و خروج از مکه همراه با 82 نفر از افرادخانواده و یاران به طرف کوفه.دستگیرى هانى،سپس شهادت او.

9 ذى حجه 60:درگیرى مسلم با کوفیان،سپس دستگیرى او و شهادتش بر بام‏دار الاماره کوفه،دیدار امام حسین با فرزدق در بیرون مکه.

ذى حجه 60:بر خورد امام حسین‏«ع‏»با حر و سپاه او در منزل‏«شراف‏».

ذى حجه 60:دریافت مجدد خبر شهادت مسلم بن عقیل و قیس بن مسهر در منزل‏«عذیب الهجانات‏».

2 محرم 61:ورود امام حسین‏«ع‏»به سرزمین کربلا و فرود آمدن در آنجا.

3 محرم 61:ورود عمر سعد به کربلا،همراه چهار هزار نفر از سپاه کوفه و آغازگفتگوى وى با امام براى وادار کردن آن حضرت به بیعت و تسلیم شدن.

5 محرم 61:ورود شبث بن ربعى با چهار هزار نفر به سرزمین کربلا.

7 محرم 61:رسیدن دستور از کوفه بر ممانعت‏سپاه امام از آب،ماموریت پانصدسوار دشمن بر شریعه فرات به فرماندهى عمرو بن حجاج.

9 محرم 61:ورود شمر با چهار هزار نفر به کربلا،همراه با نامه ابن زیاد به عمر سعد،مبنى بر جنگیدن با حسین‏«ع‏»و کشتن او،و آوردن امان نامه براى حضرت عباس‏«ع‏»و حمله‏مقدماتى سپاه عمر سعد به اردوگاه امام و مهلت‏خواهى امام براى نماز و نیایش در شب عاشورا.

10 محرم 61:درگیرى یاران امام با سپاه کوفه،شهادت امام و اصحاب،غارت‏خیمه‏ها،فرستادن سر مطهر امام به کوفه،توسط خولى.

11 محرم 61:حرکت‏سپاه عمر سعد و نیز اسراى اهل بیت از کربلا به کوفه،پس ازآنکه عمر سعد بر کشته‏هاى سپاه خود نماز خواند و آنان را دفن کرد و اهل بیت را برشترها سوار کرده به کوفه برد.

1 صفر 61:ورود اسراى اهل بیت‏«ع‏»از کربلا به دمشق.

20 صفر:بازگشت اهل بیت‏«ع‏»از سفر شام به مدینه.

 


 
بوی سیب
ساعت ٧:٥۱ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٥ بهمن ،۱۳٩۳   کلمات کلیدی: بوی سیب ،عاشورا ،حماسه حسینی ،بیان احساسات

بوى سیب

در چاووش خوانیهاى زائران کربلا مى‏گفتند:«ز تربت‏شهدا بوى سیب مى‏آید».نیزمعروف است کسانى که صبح زود به زیارت کربلا بروند،بوى سیب بهشتى استشمام‏مى‏کنند.این سخن ریشه حدیثى دارد.در بحار الانوار چنین آمده است:

روزى امام حسن و امام حسین‏«ع‏»به حضور پیامبر رسیدند،در حالى که جبرئیل هم‏نزد رسول خدا بود.این دو عزیز،جبرئیل را به‏«دحیه کلبى‏» (3) تشبیه کرده و دور اومى‏چرخیدند. جبرئیل هم چیزى در دست داشت و اشاره مى‏کرد.دیدند که در دست‏جبرئیل یک سیب،یک گلابى و یک انار است.آنها را به‏«حسنین‏»داد.آن دو خوشحال‏شدند و با شتاب نزد پیامبر دویدند.پیامبر آنها را گرفت و بویید و فرمود:ببرید نزد پدر ومادرتان.آن دو نیز چنان کردند. میوه‏ها را نخوردند تا آنکه پیامبر«ص‏»هم نزد آنان رفت وهمگى از آنها خوردند،ولى هر چه مى‏خوردند،میوه‏ها باز باقى بود.تا آنکه پیامبر از دنیارفت.امام حسین‏«ع‏»نقل مى‏کند که در ایام حیات مادرمان فاطمه‏«ع‏»تغییرى در میوه‏هاپیش نیامد،تا آنکه فاطمه از دنیا رفت،انار ناپدید شد و سیب و گلابى مانده بود.با شهادت‏على‏«ع‏»گلابى هم ناپدید شد و سیب به همان حالت باقى ماند.امام حسن‏«ع‏»مسموم وشهید شد و سیب همچنان باقى بود تا روزى که(در کربلا)آب را به روى ما بستند.من‏هر گاه تشنه مى‏شدم آن را مى‏بوییدم،سوز عطش من تسکین مى‏یافت.چون تشنگى‏ام‏شدت یافت،بر آن دندان زدم و دیگر یقین به مرگ پیدا کرده بودم.

امام سجاد«ع‏»مى‏فرماید:این سخن را پدرم یک ساعت قبل از شهادتش فرمود.چون‏شهید شد، بوى سیب در قتلگاه به مشام مى‏رسید.دنبال آن گشتیم و اثرى از سیب نبود،ولى بوى آن پس از حسین‏«ع‏»باقى بود.قبر حسین را زیارت کردم و دیدم بوى آن سیب‏از قبر او به مشام مى‏رسد.پس هر یک از شیعیان ما که زیارت مى‏کنند،اگر بخواهند آن رابشنوند،هنگام سحر در پى زیارت بروند،که اگر مخلص باشند،بوى آن سیب را استشمام‏مى‏کنند.(4)

-اعیان الشیعه،ج 1 ص 601


 
عاشورا و شعر فارسى
ساعت ٢:۱٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۳ فروردین ،۱۳٩۳   کلمات کلیدی: عاشوراوشعر فارسی ،عاشورا ،شعر وشعور

عاشورا و شعر فارسى

نام کتابى است که مجموعه‏«ترکیب بند»هاى معروف شعراى بزرگ را درباره امام‏حسین‏«ع‏»و حادثه عاشورا در بر دارد.این کتاب که به اهتمام‏«حسن گل محمدى‏»فراهم‏شده است،14 ترکیب بند معروف را از محتشم کاشانى و دیگران دارد و 263 صفحه است.

درباره سید الشهدا و حادثه عاشورا،مجموعه‏هاى شعرى متعددى به زبان عربى،فارسى،ترکى و...تدوین شده است و شاعران در طول تاریخ،با زبان ماندگار شعر،به ترسیم این‏حماسه جدید و مظلومیتهاى اهل بیت پرداخته‏اند.شاعرانى چون محتشم کاشانى،صباحى‏بیدگلى،وصال شیرازى،قاآنى شیرازى،سروش اصفهانى،نیر تبریزى،عمان سامانى و...

از جمله اینانند که در قالب ترکیب بند یا مثنوى و قطعه به مرثیه سرایى درباره‏سید الشهدا«ع‏»پرداخته‏اند. (11) با توجه به تشویقى که امامان نسبت به سرودن شعر درباره‏حادثه کربلا و مظلومیت دودمان پیامبر و نشر فضایل اهل بیت داشته‏اند،راز اینهمه سروده،دیوان، مجموعه‏هاى شعر و مدایح و مراثى پیرامون مصائب و فضایل عترت،آشکارمى‏شود.

ورود حماسه کربلا به حیطه شعر و ادب،یکى از عوامل ماندگارى آن نهضت بوده‏است،چرا که قالب تاثیر گذار و نافذ شعر و مرثیه،میان دلها و حادثه عاشورا پیونده زده واحساسها و عواطف علاقه‏مندان را به آن ماجرا وصل کرده است.این ویژگى در شعرهاى‏غیر فارسى نیز وجود دارد و ادبیات عاشورایى،از غنى‏ترین ذخیره‏هاى فکرى واحساسى شیعه است.از سوى دیگر حماسه کربلا در زبان شعرى شاعران تاثیر نهاده وادبیات را پر بار ساخته است.رابطه‏اى متقابل میان شعر فارسى و عاشورا وجود دارد و هردو به ماندگارى و جلوه یکدیگر کمک کرده‏اند.برخى شاعران نیز ماندگارى نام خود رامدیون شعر سرودن درباره اهل بیت و عاشورا و مظلومیت ابا عبد الله‏«ع‏»اند و گاهى با یک‏شعر،شهره و جاوید شده‏اند،همچون محتشم.


 
امام خمینى و فرهنگ عاشورا
ساعت ۸:۱۱ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٩ بهمن ،۱۳٩٢   کلمات کلیدی: امام خمینى و فرهنگ عاشورا ،امـــام خـــمـیـنـى ،عاشورا ،چشمه خورشید

امام خمینى و فرهنگ عاشورا

عنوان کنگره‏اى که در ششمین سالگرد رحلت امام خمینى که مقارن با ماه محرم بود،برگزار شد.در«کنگره بین المللى امام خمینى و فرهنگ عاشورا»محققانى از ایران وکشورهاى دیگر شرکت داشتند و به ارائه مقالات تحقیقى خویش پیرامون:فرهنگ‏عاشورا،تاثیر نهضت امام حسین بر فکر و مبارزات امام امت،روشهاى احیاى عاشورا درفرهنگ و تاریخ اسلام،ادبیات عاشورا،امام و احیاى نگرش سیاسى به عاشورا،تربیت‏یافتگان فرهنگ عاشورا و...پرداختند. این کنگره در روزهاى 2 و 3 محرم 1416 ق(11 و12 خرداد 74)برگزار شد.برگزارى آن از سوى‏«مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى‏»

بود.مجموعه مقالات کنگره در چند جلد با عنوان‏«چشمه خورشید»منتشر شد.


 
آثار و نتایج نهضت عاشورا
ساعت ۸:٤۸ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٧ آذر ،۱۳٩٢   کلمات کلیدی: امام حسین ،کربلا ،آثار و نتایج نهضت عاشورا ،عاشورا

آثار و نتایج نهضت عاشورا

شهادت مظلومانه سید الشهدا و یارانش در کربلا،تاثیر بیدارگر و حرکت آفرین داشت‏و خونى تازه در رگهاى جامعه اسلامى دواند و جو نامطلوب را شکست و امتدادهاى آن‏حماسه،در طول تاریخ،جاودانه ماند.حتى در همان سفر اسارت اهل بیت نیز تاثیرات‏سیاسى این حادثه در اندیشه‏هاى مردم آشکار شد.گروهى از اسرا را که به شام مى‏بردند،چون به تکریت رسیدند، مسیحیان آنجا در کلیساها جمع شدند و به نشان اندوه بر کشته‏شدن حسین‏«ع‏»،ناقوس نواختند و نگذاشتند آن سربازان وارد آنجا شوند.به شهر«لینا»

نیز رسیدند.مردم آنجا همگى گرد آمدند و بر حسین و دودمانش سلام و درود فرستادند وامویان را لعن کردند و سربازان را از آنجا بیرون کردند.چون خبر یافتند که مردم‏«جهینه‏»

هم جمع شدند تا با سربازان بجنگند وارد آن نشدند.به قلعه‏«کفر طاب‏»رفتند،به آنجا نیزراهشان ندادند.به حمس که وارد شدند،مردم تظاهرات کردند و شعار دادند:«اکفرا بعدایمان و ضلالا بعد هدى؟»و با آنان درگیر شدند و تعدادى را کشتند. (6) برخى از تاثیرات‏حماسه عاشورا از این قرار است:

1-قطع نفوذ دینى بنى امیه بر افکار مردم‏2-احساس گناه و شرمسارى در جامعه،بخاطر یارى نکردن حق و کوتاهى دراداى تکلیف‏3-فرو ریختن ترسها و رعبها از اقدام و قیام بر ضد ستم‏4-رسوایى یزیدیان و حزب حاکم اموى‏5-بیدارى روح مبارزه در مردم‏6-تقویت و رشد انگیزه‏هاى مبارزاتى انقلابیون‏7-پدید آمدن مکتب جدید اخلاقى و انسانى(ارزشهاى نوین عاشورایى و حسینى)

8-پدید آمدن انقلابهاى متعدد با الهام از حماسه کربلا9-الهام بخشى عاشورا به همه نهضتهاى رهایى بخش و حرکتهاى انقلابى تاریخ‏10-تبدیل شدن‏«کربلا»به دانشگاه عشق و ایمان و جهاد و شهادت،براى نسلهاى‏انقلابى شیعه‏11-به وجود آمدن پایگاه نیرومند و عمیق و گسترده تبلیغى و سازندگى در طول‏تاریخ،بر محور شخصیت و شهادت سید الشهدا«ع‏»

از نهضتهاى شیعى پس از عاشورا،مى‏توان‏«انقلاب توابین‏»،«انقلاب مدینه‏»،«قیام‏مختار»،«قیام زید»،و...حرکتهاى دیگر را نام برد.براى توضیح بیشتر،به مدخل خاص‏هر یک از این نهضتها در همین مجموعه مراجعه شود.تاثیر حماسه عاشورا را درانقلابهاى بزرگى که در طول تاریخ، بر ضد ستم انجام گرفته،چه در عراق و ایران و چه درکشورهاى دیگر،نباید از یاد برد.«فرهنگ شهادت‏»و انگیزه جهاد و جانبازى که درانقلاب اسلامى ایران و هشت‏سال دفاع مقدس در جبهه‏ها جلوه‏گر بود،گوشه‏اى از این‏تاثیر پذیرى است.شعار«نهضت ما حسینیه،رهبر ما خمینیه‏»که در مبارزات ملت مسلمان‏ایران بر ضد طاغوت طنین افکن بود و نیز شور حسینى جبهه‏هاى رزم ایران،گواه روشن‏تاثیر گذارى کربلا در قرنها پس از آن حماسه مقدس است.یکى از نویسندگان محقق،نتایج نهضت کربلا را عبارت مى‏داند از:

1-پیروزى مساله اسلام و حفظ آن از نابودى‏2-هزیمت امویان از عرصه فکرى مسلمین‏3-شناخت اهل بیت بعنوان نمونه‏هاى پیشوایى امت‏4-تمرکز شیعه از بعد اعتقادى بر محور امامت‏5-وحدت صفوف شیعه در جبهه مبارزه‏6-ایجاد حس اجتماعى در مردم‏7-شکوفایى موهبتهاى ادبى و پدید آمدن ادبیات عاشورایى 8-منابر وعظ و ارشاد،به عنوان وسیله آگاهانیدن مردم‏9-تداوم انقلاب بصورت زمینه سازى نهضتهاى پس از عاشورا (7) حادثه کربلا،گشاینده جبهه اعتراض علیه حکومت امویان و سپس عباسیان شد،چه به‏صورت فردى که روحهاى بزرگ را به عصیان و افشاگرى واداشت،و چه به شکل‏مبارزه‏هاى گروهى و قیامهاى عمومى در شهرى خاص یا منطقه‏اى وسیع. (8)

خون او تفسیر این اسرار کرد ملت‏خوابیده را بیدار کرد (9)